Dzisiaj jest:

KNSA

ZARZĄD

HISTORIA

KONFERENCJE

CZYTELNIA

STUDIA

GALERIA

LINKI

HISTORIA
 

Koło Naukowe Studentów Archeologii powstało 14. stycznia 1927 roku, a w trzy dni później Senat Uniwersytetu Poznańskiego zatwierdził statut Akademickiego Koła Polskiego Towarzystwa Prehistorycznego (pierwotna nazwa naszego koła). Pierwszym prezesem został Tadeusz Bolesta-Waga, funkcje kuratora objął prof. dr hab. J. Kostrzewski (ówczesny dyrektor Instytutu Prehistorii Uniwersytetu Poznańskiego). Od 27. stycznia 1931r. w ramach Koła działały dwie sekcje: prehistoryczna i archeologii klasycznej (od 6. listopada 1934 r. juz tylko prehistoryczna). W pierwszym okresie swego istnienia Koło prowadziło bardzo ożywioną działalność na wielu płaszczyznach. Były to m.in. badania naukowe w terenie (łacznie z publikacją wyników), wykłady popularnonaukowe, udział w ogólnopolskich zjazdach studentów, samokształcenie.
Koło brało udział w pracach popularyzatorskich prowadzonych zarówno przez Instytut Prehistoryczny Uniwersytetu Poznańskiego jak i Dział Przedhistoryczny Muzeum Wielkopolskiego. Od 1930 r. uczestniczyło w corocznych ogólnopolskich zjazdach studentów prehistorii, natomiast poprzez wykłady i kursy prowadziło działalność autodydaktyczną.

Zmiana ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 15. marca 1933r. wprowadziła m.in. nowe warunki działalności stowarzyszeń i kół akademickich. Efektem tego jest przekształcenie (w kwietniu lub maju 1933r.) Akademickiego Koła Polskiego Towarzystwa Prehistorycznego w Koło Prehistoryków Studentek i Studentów Uniwersytetu Poznańskiego. Kuratorem pozostaje prof. dr hab. J. Kostrzewski, drugim prezesem byl K.Jażdżewski., nastepnymi: Z. A. Rajewski, T. Wieczorowski, J. Knowski, W. Kócka, W. Hensel. Poprzez osobę tego ostatniego w roku 1937 nawiazano współpracę z Kołem Historyków UP , którego W. Hensel był równocześnie wice prezesem.

Od 1933r. działalność Koła koncentrowała sie głównie wokół wykopalisk w Biskupinie. Badania te były przewodnim tematem Ogólnopolskiego Zjazdu Koleżeńskiego Studentów Prehistorii (3-5 września 1936r.) zorganizowanego przez Koło. Zjazd ten stał sie jednocześnie okazją do podsumowania dziesięcioletniej juz działalności Koła, autorem referatu przedstawiającego wyniki tej działalności był W. Hensel. On też z J .Zurkiem przyczynili sie do wydania pamiętnika X-lecia Koła Prehistoryków Studentek i Studentów UP, zatytułowanego "Przyczynki do pradziejów Polski Zachodniej". W. Hensel był też inicjatorem reaktywowania zjazdów miedzyśrodowiskowych studentów prehistorii. Memoriał w tej sprawie przekazał Ministerstwu Oświaty i Wyznań Religijnych. W wyniku tej interwencji, po czteroletniej przerwie, w dniach 27-29 grudnia 1937r. odbył się Zjazd Młodych Prehistoryków w Sasiadce (byle woj. zamojskie). W okresie tym Koło mimo, ze liczyło niewielu członków (5-6 osób) osiagnęło znaczące wyniki - dotyczy to zwłaszcza prac terenowych i publikacji naukowych. Wybuch wojny i okupacja przerwały działalność całego poznańskiego środowiska naukowego nie wyłączając Koła.

W 1945 r., jednocześnie z wyzwoleniem Poznania (23. lutego 1945r.) i otwarciem Uniwersytetu Poznańskiego (27. lutego 1945r.), na wszystkich wydziałach wznowiły swą działalność koła naukowe. Również przy odbudowujacym się pod kierunkiem prof. dr hab. J. Kostrzewskiego Instytucie Prehistorycznym UP, dzięki inwencji W. Szafrańskiego 4. grudnia 1945 r. reaktywowano oficjalnie pod dawną nazwą Koło Prehistoryków Studentek i Studentów UP. Senat Akademicki zatwierdził ten fakt 20 lutego 1947 r. Tak rozpoczął się pierwszy z powojennych okresów w dziejach Koła. Liczba jego członków wahała się wtedy od 20 do 30 osób. Swoją siedzibę znalazło ono w budynku Muzeum Prehistorycznego. Rozwinięto wówczas działalność badawczą w dwóch aspektach: pracy terenowej i gabinetowej. Organizowano coroczne ekspedycje prowadzące badania wykopaliskowe, m.in. w Biskupinie, Gieczu, Nowej Hucie, Oszczywilku, Grabonogu, Poznaniu, Gniewnie, Trzemesznie, Ostrowie Lednickim, Strzelnie itd., badania powierzchniowe w rejonie Kórnika, Skoków, oraz zwiadowcze na Ziemi Lubuskiej. Prace te prowadzone były pod patronatem Instytutu Prehistorycznego, związanego z nim Instytutu Badań Starożytności Słowiańskich, Muzeum Prehistorycznego w Poznaniu oraz placówek Kierownictwa Badan nad Początkami Państwa Polskiego. Opublikowano liczne rozprawy, artykuły i recenzje w wydawnictwach okolicznościowych i czasopismach fachowych, takich jak "Przegląd Archeologiczny", "Z Otchłani Wieków", "Wiadomości Archeologiczne", "Sprawozdania PMA", "Slavia Antiqua". Wydano również księgę pamiatkową z okazji XX-lecia istnienia Koła zatytułowano "Materiały do pradziejów Polski". Zawierała ona 15 artykułów (w tym 11 autorstwa studentów II i III roku prehistorii). W ramach Koła Naukowego organizowano wycieczki, w szkołach średnich prowadzono akcje popularyzujące prehistorię. Sporzadzano filmy krótkometrażowe i przeźrocza, organizowano oprowadzanie wycieczek po Muzeum Prehistorycznym w Poznaniu i terenach na których prowadzone były badania wykopaliskowe. Organizowano odczyty przedstawiające wyniki prac terenowych, prowadzono własną bibliotekę. Utrzymywano kontakty z kołami prehistorycznymi oraz innymi organizacjami naukowymi w kraju. Niemożliwe było wtedy (z powodów politycznych) organizowanie sesji czy zjazdów. Fundusze Koło czerpało wówczas głównie ze składek i dotacji.

W roku akademickim 1950/51 przy poszczególnych Katedrach, zespołach Katedr i Instytutach powstawać zaczęły koła naukowe nowego typu. Zasady ich organizacji i działania sprecyzowane zostały w odpowiednich wytycznych m.in. Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Nauki. Odtąd jedynym zadaniem kół była działalność naukowa. Prace ich koordynowały Wydziałowe Komisje ds. Kół Naukowych, powstała wówczas instytucja kierownika koła.

15. lutego 1951r. przy Zespole Katedr Historii Kultury Materialnej pod kuratelą doc. dr hab. W. Hensla powstalo Koło Historyków Kultury Materialnej (zrzeszało: archeologów-prehistoryków, archeologów sródziemnomorskich i etnografów). Najważniejszą rolę odgrywały w nim kółka o charakterze samokształceniowym. Na zebraniach Koła odczytywano referaty poruszające wiele zagadnień z dziedziny Historii Kultury Materialnej. Działalność Koła w kolejnych latach słabła, na co wplyw miało m.in. ograniczanie jego samodzielności. W roku akademickim 1956/57 Koło przestało działać.
Z inicjatywy ówczesnych studentów I-szego roku, 1 marca 1958 r. odtworzono, istniejące do dzis, Koło Naukowe Archeologów UAM. Kuratorem zostal doc. dr W. Kócka. W późniejszym okresie, w zależności od nazwy Katedry oraz warunków społeczno-politycznych, zmianom ulegała nazwa i przynależność organizacyjna Koła. Obecna nazwa, Koło Naukowe Studentów Archeologii UAM przyjęta została 4 listopada 1975r.(funkcjonowało wtedy w ramach Socjalistycznego Związku Studentów Polskich).
Od 1958 roku Koło podjęło działalność naukową wyraźnie nawiązującą do okresu przedwojennego. Prowadzono badania terenowe w wielu regionach kraju, w początkowym okresie organizowano wyjazdy grupowe. Wyniki badan terenowych wygłaszano w formie referatów na zebraniach, sesjach, zjazdach, następnie publikowano. W latach 70-tych w oparciu o te wyniki powstało kilka prac magisterskich. Były to monografie Zródłowe stanowisk z Pomorza środkowego, Kujaw i Wielkopolski.

W okresie po 1958 roku Koło utrzymywało kontakty z instytucjami archeologicznymi krajowymi i zagranicznymi (głównie z Czechosłowacji, Węgier i NRD) m.in. dzięki udziałowi w licznie wówczas organizowanych zjazdach i sesjach. Z okazji 35-lecia Koła Naukowego poznańskich studentów archeologii w dniach 9.-11. marca 1962 roku odbył się Ogólnopolski Zjazd Kół Naukowych Archeologii. Członkowie Koła brali udział w wielu innych, także zagranicznych, spotkaniach wygłaszając liczne referaty, za które czesto honorowani byli nagrodami I i II stopnia. Działalność Koła nie ograniczała się wówczas do badań wykopaliskowych i udziału w zjazdach. Organizowano liczne wycieczki do zbiorów muzealnych i skansenów, prowadzono również akcje popularyzatorskie, plany przewidywały cykl prelekcji popularnonaukowych o tematyce milenijnej w szkołach i zakładach pracy oraz organizacje wystaw czasowych.

Dla uczczenia 50-lecia Koła Naukowego Studentów Archeologii UAM, z inicjatywy ówczesnych jego członków, zorganizowano w Złotowie, woj. wielkopolskie, w dniach 24.-28. kwietnia 1977r., V Miedzynarodową Sesję Studentów Archeologii. Głównymi jej organizatorami byli: przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, Andrzej Kokowski oraz przewodniczący Koła, Andrzej Weber. Tematem sesji był "Obrządek pogrzebowy w pradziejach i u współczesnych ludów pierwotnych". W Zjeździe udział wzięli pracownicy naukowi oraz studenci archeologii pradziejowej, wczesnośredniowiecznej i sródziemnomorskiej oraz etnografii uczelni krajowych i zagranicznych.

W lipcu 1978 r. na Kujawach odbył sie obóz naukowy, w listopadzie 1980 r. przeprowadzono badania powierzchniowe na Morasku (teren budowy nowych budynków uniwersyteckich). Jednak w okresie tym działalność Koła ulega stopniowemu ograniczeniu, co wiąże się niewątpliwie z sytuacją polityczną kraju w tamtych latach.
Dopiero 28. pazdziernika 1985 r. z inicjatywy Elżbiety Indyckiej Koło zostało reaktywowane. Początkowo podstawową formą aktywności były spotkania z przedstawicielami poznańskiego środowiska archeologicznego, ale w krótkim czasie zakres działalności znacznie się poszerzył. Już w roku 1986 zorganizowano wyprawę naukową do Grecji i Hiszpanii, a w 1987r., do Jugosławii i Indii. Koło aktywnie uczestniczyło również w organizowanych przez inne ośrodki spotkaniach, m.in. w V Miedzynarodowym Kongresie Studenckich Kół Naukowych w Szombathely na Wegrzech. Rozpoczęto działalność naukową związaną z ogólnouniwersyteckim programem badań Wielkopolskiego Parku Narodowego. Koło Naukowe gościło studentów z Uniwersytetu im. Humboldta w Berlinie organizując im objazd po Wielkopolsce i Kujawach. W ramach rewizyty grupa członków Koła została zaproszona do zwiedzania ośrodków archeologicznych NRD. Na zaproszenie Instytutu Prahistorii w Kilonii (RFN) grupa studentów zwiedziła tamtejsze muzea i Uniwersytet. W dniach 12-14.03.1992 w Obrzycku zorganizowano Sesję Kół Naukowych zatytułowaną "Osadnictwo jako element kultury". Członkowie Koła przygotowali 10 referatów. Wiosną tego samego roku zorganizowano objazd naukowy po Czechosłowacji, obejmujący zwiedzanie morawskich stanowisk archeologicznych, Brna oraz kilkudniowy pobyt w Pradze. Na zebraniach Koła prezentowano slajdy z badań i wycieczek zagranicznych, w których uczestniczyli członkowie Koła (Francja, Jugosławia, Izrael). Zapraszano gości z krajowych i zagranicznych ośrodków archeologicznych, m.in za pośrednictwem pracowników Instytutu Prahistorii (dr W. Rączkowskiego i dr A. Marciniaka) zaproszono na gościnne wykłady przedstawicieli archeologii brytyjskiej, Iana Hoddera, Gary Locka, Barry Cunliffe`a, Andrew Sherratta. Dzięki nawiązanym kontaktom możliwy był wyjazd 13 członków Koła na konferencję EuroTAG`92. W programie wizyty były również spotkania m.in. z Lewisem Binfordem, Colinem Renfrew, Ianem Hodderem, Christopherem Tilly`em oraz zwiedzanie stanowisk archeologicznych (Stonehenge, Avebury - stan. megalityczne, Bath - łaźnie rzymskie, Danebury - grodzisko z epoki żelaza) i ośrodków uniwersyteckich (Oxford, Londyn). Koło Naukowe starało się być również partnerem w dyskusjach na temat zmiany programu studiów w naszym Instytucie. Przygotowało własny projekt.

Jednym z ważniejszych przedsięwzięć Koła było podjęcie przez jego członków własnej wyprawy badawczej. Studenci Andrzej Rozwadowski i Błażej Stanisławski zorganizowali w latach 1992-93 dwie ekspedycje do Azji środkowej (Uzbekistan) mające na celu zbadanie odkrytych tam malowideł naskalnych. Do współpracy zaproszono Koła Naukowe Geografów oraz Antropologów i Etnologów. Wyniki tych wypraw (tym cenniejsze, ze pochodzące z terenów do niedawna niedostępnych dla badań) zostały opracowane przez uczestników badań w pracach magisterskich i publikacjach.
W maju i październiku 1997 roku w Bucharzewie k. Sierakowa odbyły się warsztaty archeologii doświadczalnej. Spotkania te mamy zamiar organizować również w przyszłości.

Począwszy od roku 1999, Koło Naukwe jest organizatorem cyklicznych Miedzynarodowych Sesji Studentów Archeologii, podczas których poruszane są tematy odnoszące się do ogólnej kondycji archeologii. Jako że Sesje mają miano "miedzynarodowych", gościmy na nich uczestników z różnych zakątków świata: Australii, Wlk. Brytaniii, Czech, Słowacji, Litwy, Sudanu i Polski. Odbyło się już pięć konferencji z tego cyklu: w 1999, 2000, 2001, 2002 i 2003 roku. Kolejna konferencja jest w trakcie realizacji. Poprzednie spotkania pokazały jaka teamtyka i problemy warte są poruszenia. Prace trwają, a o ich wynikach na bieżąco informujemy na stronie konferencji: http://knsa.amu.edu.pl/konferencja/.

Copyrights © 2004     Łukasz Dyczkowski     Wszelkie prawa zastrzeżone